--

--

logo

Tel.

088-296-4656

E-mail

waraya2525@hotmail.com

08:00 - 16:00

Monday to Friday

logo

088-296-4656

waraya2525@hotmail.com

08:00 - 16:00

รู้จักข้อเข่าเทียม

หมายเหตุ ที่มาของภาพประกอบในบทความนี้ :
ได้มาจากการสืบค้นใน internetโดย Google search หัวข้อย่อย image และคัดเลือกภาพที่เหมาะสมกับบทความ
ทั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่ความรู้ทางการแพทย์ทั่วไป และให้ผู้อ่านเข้าใจเนื้อหาในบทความดีขึ้น

ส่วนประกอบที่สำคัญของข้อเข่าเทียม

ส่วนประกอบของข้อเทียมประกอบด้วยส่วนใหญ่ 3 ส่วน คือ

1.  ฝาครอบกระดูกต้นขา (femoral component)

ทำจากโลหะกลุ่มโครเมียม (Cobalt-Chrome alloy) ซึ่งเป็นโลหะที่เหมาะสมที่สุดในการทำผิวข้อ คือ มีคุณสมบัติแข็ง มัน วาว ไม่เป็นสนิม ไม่สึกกร่อนง่าย ไม่เกิดประจุไฟฟ้า และไม่ก่อให้เกิดสารมะเร็ง มีลักษณะเป็นฝาครอบที่มีรูปร่างภายนอกเหมือนกับกระดูกผิวข้อ เมื่อใส่เข้าไปแล้วจะทำให้มีลักษณะภายนอกคล้ายผิวข้อของกระดูกต้นขาปกติ

TKA1 TKA2
ภาพแสดงฝาครอบกระดูกต้นขา

 

2.  แป้นกระดูกหน้าแข้ง (tibial component)

เป็นแป้นโลหะที่ทำจากโลหะกลุ่มไททาเนียม (Titanium alloy) ซึ่งเป็นโลหะที่เหมาะสมที่สุดในการเป็นตัวกลางถ่ายน้ำหนักจากข้อเทียมไปยังกระดูก เนื่องจากมีคุณสมบัติความแข็งที่ใกล้เคียงกับกระดูกมนุษย์ ไม่เป็นสนิม ไม่เกิดประจุไฟฟ้า และไม่ก่อให้เกิดสารมะเร็ง เป็นแป้นสำหรับวางบนกระดูก และมีเดือยคล้ายเสาเข็มเพื่อยื่นเข้าไปในโพรงกระดูกหน้าแข้ง

 

TKA3 TKA4
ภาพแสดงแป้นกระดูกหน้าแข้ง

 

3.  หมอนรองข้อเทียม (polyethylene tibial insert)

เป็นสารโพลีเมอร์ (ultrahigh molecular weight polyethylene) ที่มีเนื้อแข็งมาก  และเป็นระดับที่ใช้ในการแพทย์เท่านั้น คือมีความบริสุทธิ์ของสารโพลีเมอร์สูงสุด ใช้เป็นผิวสัมผัสของข้อ ทำหน้าที่ทั้งเป็นผิวข้อ และหมอนรองข้อ

 

 

TKA5
ภาพแสดงหมอนรองข้อเทียมชนิดไม่มีเดือยและมีเดือย

4.  ผิวสะบ้าเทียม (patella component)

เป็นโพลีเมอร์ชนิดเดียวกับหมอนรองข้อเทียม ลักษณะเป็นชิ้นคล้ายเหรียญ แต่มีผิวข้อที่ยื่นนูนขึ้นคล้ายเลนส์นูน ทำหน้าที่เป็นผิวสัมผัสแทนผิวสะบ้าที่เสื่อมอักเสบ

TKA6 TKA7
ภาพแสดงผิวสะบ้าเทียม

 

มาตรฐานของข้อเข่าเทียม

ข้อเข่าเทียม เป็นวัสดุทางการแพทย์ที่นำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่นำเข้าจากประเทศสหรัฐอเมริกา หรือจากประเทศแถบทวีปยุโรป โดยบริษัททางการแพทย์ที่ได้มาตรฐานทุกบริษัทจะทำการวิจัย และทดสอบข้อเทียมมาเป็นขั้นตอนอย่างดี ว่าก่อนที่จะนำมาใช้ในมนุษย์จริง ข้อเทียมต้องอยู่ได้ทนทาน และไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย เป็นเหตุให้วัสดุทางการแพทย์เหล่านี้มีราคาแพง นอกจากนี้ ข้อเข่าเทียมที่ผลิตจากบริษัทที่มีมาตรฐาน ต้องมีคุณสมบัติที่ดีเหมือนกันทุกครั้งของการผลิต และเป็นการผลิตออกมาเพื่อสำหรับใช้กับผู้ป่วยทั่วโลก

มาตรฐานของข้อเข่าเทียมที่ดี ต้องมีคุณสมบัติที่สำคัญ คือ

• คุณสมบัติของโลหะอัลลอยด์

เป็นสารที่มีความบริสุทธิ์สูงสำหรับใช้ในทางการแพทย์เท่านั้น  ซึ่งมักเป็นโลหะผสมหลายชนิด ขึ้นกับวัตถุประสงค์การใช้ เช่น ใช้เป็นผิวข้อเทียม หรือใช้เป็นแป้นรับน้ำหนัก นอกจากนี้ บริเวณที่เป็นผิวข้อสามารถทนการขีดข่วนได้ดี และไม่ผิดรูปทรงได้ง่าย และที่สำคัญ คือ สามารถผ่านเข้าเครื่องเอ็กซ์เรย์แม่เหล็กไฟฟ้าได้อย่างปลอดภัยแต่ในประเทศไทย นิยมเรียกโลหะผสมเหล่านี้เป็นชื่อง่าย ๆ ว่า ไททาเนียม (titanium)  ซึ่งหมายถึง โลหะที่มีลักษณะเบา ไม่เป็นสนิม ไม่ก่อมะเร็ง เข้ากับร่างกายมนุษย์ได้ดี

TKA8
ภาพแสดงลักษณะของสารอัลลอยด์ของข้อเข่าเทียม

• การออกแบบ

ข้อเทียมได้รับการออกแบบ และทดลอง ว่ากลไกการทำงานได้เหมือน หรือ ใกล้เคียงกับข้อเข่าธรรมชาติ คือ ทำให้ผู้ป่วยสามารถเดิน ขึ้นลงบันได หรือทำกิจกรรมต่าง ๆ เหมือนคนปกติ และข้อเทียมต้องทำงานได้ดีทั้งขณะเข่าเหยียด และเข่างอ
TKA9
ภาพแสดงข้อเทียมด้านตรงและด้านข้าง รวมถึงกลไกการงอข้อเข่าที่เลียนแบบเข่าธรรมชาติ
• คุณสมบัติของหมอนรองข้อเทียม

เป็นโพลีเอทธิลีนที่ต้องได้มาตรฐานทางการแพทย์ คือ ที่มีความบริสุทธิ์สูง โมเลกุลใหญ่ (ultra-high molecular weight) และผ่านการทดสอบทางการแพทย์ในการรับแรงกด-แรงกระแทก-แรงเสียดสีได้เป็นอย่างดี และในการผลิตหมอนรองข้อเทียม บริษัทผู้ผลิตนิยมขึ้นรูปเป็นตัวหมอนรองกระดูกทั้งชิ้น ซึ่งทำให้ทนทานต่อการเกิดอ็อกซิเดชั่นมากกว่าการทำโดยวิธีตัดออกมาจากโพลีเอทธิลีนชิ้นใหญ่

TKA10
ภาพแสดงผงโพลีเอทธิลีนที่นำมาอัดขึ้นรูปเป็นหมอนรองข้อเทียมที่ทนต่อแรงกดขยี้ได้ดี

•    ขนาดของข้อเทียม

บริษัทผู้ผลิตข้อเทียมต้องผลิตข้อเทียมที่มีขนาดหลายขนาด เพื่อให้พอดีกับความใหญ่เล็กของกระดูกของผู้ป่วยแต่ละราย ทั้งนี้ขนาดของข้อเทียมที่พอดีกับขนาดของกระดูกของผู้ป่วย ทำให้ไม่เกิดการเสียดสีระหว่างข้อเทียมกับเนื้อเยื่ออื่น ๆ ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยมีอาการผิดปกติขณะเคลื่อนไหวได้ หลักการนี้ เป็นแบบเดียวกับการผลิตสินค้าสำหรับมนุษย์ที่ต้องมีหลายขนาดตามสรีระของร่างกาย

TKA11
ภาพแสดงขนาดของข้อเทียมที่แปรไปตามสรีระของกระดูก

 

• ระบบข้อต่อของชิ้นส่วนข้อเทียม

ข้อเทียมที่มาตรฐานต้องมีระบบต่อตัว เพื่อเสริมความแข็งแรงในกรณีที่มีกระดูกที่ทรุดตัว หรือผิดรูปร่าง เพื่อช่วยกระจายแรงรับน้ำหนักลงสู่กระดูก หรือมีระบบเดือยล็อค เพื่อให้ข้อเทียมรับแรงผิดปกติต่าง ๆ ด้วยตัวของข้อเทียมเองในกรณีที่ผู้ป่วยมีเส้นเอ็นรอบข้อที่ไม่แข็งแรง นอกจากนี้ ในกรณีที่ผู้ป่วยต้องได้รับการผ่าตัดแก้ไขเป็นกรณีพิเศษหลังจากการผ่าตัดข้อเทียม ระบบต่อตัวนี้ยังช่วยให้แพทย์สามารถเปลี่ยนเฉพาะส่วนอะไหล่ได้ ทำให้ไม่ต้องรื้อข้อเทียมออกทั้งข้อ

 

TKA12
ภาพแสดงแผนผังการทำงานของระบบต่อตัวของข้อเทียม ทำให้แก้ปัญหาเฉพาะของผู้ป่วยแต่ละรายได้ดี